Algemene info
Ruimtevaart is een zeer dure onderneming. In de afgelopen 50 jaar werden door verschillende landen miljarden dollars uitgegeven aan zowel onbemande als bemande ruimtevaart. Het overgrote deel van dit geld is afkomstig van de belastingbetaler en sinds enkele jaren worden sommige ruimtevaartprojecten ook door private ondernemingen gesteund en gefinancierd. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van wat ruimtevaart kost.
Vijftig jaar bemande ruimtevaart heeft niet altijd geleidt tot grote successen. Eén derde van alle bemande missies kregen ooit te maken met zware technische problemen en in 2% van alle bemande missies kwam een crew om het leven. In onderstaand artikel vind je een opsomming van de grootste problemen waarmee ruimtemissies te maken kregen die in sommige gevallen fataal afliepen.
De geschiedenis van de ruimtevaart begint officieel vanaf de lancering van de eerste kunstmaan, Sputnik, in 1957. Voor deze kleine bolvormige satelliet kon in de ruimte gebracht worden, zijn tal van mensen hun leven lang gepassioneerd geweest door luchtvaart en technologie. Dankzij hun kennis en vernieuwende ideeën konden nieuwe technieken ontwikkeld worden. Men noemt Sergej Korolov, Robert Goddard, Werhner von Braun en Konstantin Tsjolkovski vaak de pioniers of de vaders van de ruimtevaart door hun passie voor de ruimte en hun technologisch revolutionair inzicht die ervoor zorgde dat de mens toegang kreeg tot de ruimte en zelfs kon wandelen op de maan.
Veel mensen zullen zich wellicht vragen stellen bij dit artikel maar dieren hebben een essentiële rol gespeeld in de beginjaren van de bemande ruimtevaart doordat zij de taak hadden de technologie die de mens ontwikkeld had te testen op overlevingskansen voor er mensenlevens op het spel zouden gezet worden. Later werden dieren vooral gelanceerd voor het onderzoeken van de gevolgen van gewichtloosheid op het biologisch gestel van levende wezens maar de vraag is natuurlijk of men hiervoor wel dieren kon of moet gebruiken? De meeste dieren die ooit de ruimte ingingen hebben hun gevaarlijke reis niet overleefd maar ondanks deze testen hebben zij wel hun steentje bijgedragen aan de grote ruimterace.
Sinds het begin van de ruimtevaart heeft de mens andere hemellichamen willen verkennen en bestuderen. De mensheid heeft tot op heden door zijn verkenning al voor meer dan 200 ton aan materiaal achter gelaten op onze maan, Venus en Mars. Slechts een heel klein deel daar van is vandaag de dag nog steeds operatief. Niet alle ruimtesondes zijn geslaagd in hun missie maar wel hebben ze allemaal één ding gemeen; ze behoren officieel tot het 'menselijk afval op andere hemellichamen'.
De naam “raket” wordt zeer vaak gebruikt in de ruimtevaart maar wat is nu de juiste betekenis van dit woord? Het is een bewegend voorwerp dat zijn bewegingsvermogen ontleent aan een reactiemotor waarvoor de benodigde brandstoffen mee aan boord van dit tuig worden meegedragen. Een raket krijgt een impuls naar voor door massa tegen hoge snelheid naar achter uit te werpen. Omdat alle bestanddelen voor het laten functioneren van een raket zich aan boord bevinden is er dus geen atmosfeer nodig en kan een raket ook in vacuüm werken. Meestal werkt een raket door middel van een chemische verbranding van een specifieke brandstof met zuurstof of een ander oxidatiemiddel. De keuze van de brandstof is afhankelijk van de energie die bij de verbranding vrijkomt.
Om te kunnen overleven buiten een ruimtestation of ruimtecapsule, hebben astronauten en kosmonauten een Russich Orlan of Amerikaans EMU ruimtepak nodig. Dergelijke pakken zijn zeer complexe, zware en dure kledingstukken die over alles beschikken om een mens in leven te houden en deze in contact te stellen met zijn collega's of vluchtleiding. Ruimtepakken worden niet enkel gedragen bij het uitvoeren van zogenaamde "extra-vehicalur activities" (EVA) of ruimtewandelingen maar worden tijdens het lanceren of terugkeren van een ruimtetuig eveneens aangedaan, zoals de ACES of Sokol ruimtepakken omdat deze pakken onder druk gebracht worden en op deze manier de ruimtevaarder minder hinder ondervindt van de enorme effecten van de zwaartekracht op het menselijk lichaam. Testpiloten die vliegen op een hoogte van ongeveer 19 kilometer zijn eveneens verplicht om een ruimtepak of drukpak aan te trekken. In sommige gevallen worden op Aarde ook ruimtepakken gebruikt wanneer men te maken heeft met zeer gevaarlijke virussen of chemische stoffen.
De Russische wetenschapper en raketingenieur Konstantin Tsiolkovski bedacht in de 19de eeuw een manier om mensen in de ruimte te krijgen door middel van een toren te bouwen die tot in de ruimte zou reiken. Hij liet zich hiervoor inspireren door het ontwerp van de Eiffeltoren in Parijs en stelde zich een geostationair ruimtekasteel voor dat zich op een hoogte van 35.800 kilometer boven het aardoppervlak zou bevinden. Vandaag de dag is Tsiolkovski’s idee nog steeds zeer actueel en geloven vele mensen in het slagen van een dergelijk project. Het begrip “ruimtelift” staat voor een lift die mensen of objecten van de Aarde in de ruimte kan brengen en dit via een lange kabel die zich op de evenaar bevindt en waar langs robots omhoog kunnen klimmen of opnieuw kunnen afdalen. Dergelijk principe is gebaseerd op de balans tussen de zwaartekracht van de Aarde en de centrifugale kracht. Om dit in de praktijk om te zetten, heeft men enkele basisonderdelen nodig zoals een grondstation en een kabel.
Een zogenaamde suborbitale ruimtevlucht is een vlucht waarbij een speciaal ontworpen vliegtuig of ruimtetuig de ruimte bereikt maar kort hierna opnieuw terugkeert naar de Aarde. Elk object dat dus een hoogte behaalt van minimum 100 kilometer boven zeeniveau en daarna terugkeert naar de Aarde heeft dus een suborbitale ruimtevlucht gemaakt. Tijdens dergelijke vluchten zal men niet gedurende lange tijd in een baan om de Aarde verblijven zoals een ruimteveer of een traditionele ruimtecapsule. In het verleden werden dergelijke ruimtevluchten ondernomen als voorbereiding op andere ruimtevluchten en werden deze uitgevoerd door ruimtecapsules of speciaal ontworpen vliegtuigen zoals het Amerikaanse X-15 raketvliegtuig of het commerciële ruimtevaartuig SpaceShipOne.