Observatoria
De Zon, cruciaal voor alle leven op Aarde, is ongetwijfeld het belangrijkste hemellichaam in ons zonnestelsel. De Zon werd millennia lang aanbeden als een godheid, totdat 17de eeuwse astronomen zoals Christiaan Huygens (1629-1695) en Johannes Hevelius (1611-1687) serieus filosoferen over de idee dat de Zon een ster is. Op het einde van de 19de eeuw is de Italiaanse priester & astronoom Angelo Secchi (1818-1878), een pionier in astronomische spectroscopie (licht analyse), de eerste om de sterren op te delen in vijf klassen naargelang hun kleur en spectroscopische vingerafdruk. Hij was de eerste wetenschapper om de Zon daadwerkelijk als een ster te bestempelen en zijn werk lag aan de basis van de Harvard spectraal klassen (O B A F G K M – L T) waarbij de sterren worden gecatalogiseerd volgens het spectrum van hun uitgestraalde licht. Omstreeks 1910, stelden de Deense astrofysicus Ejnar Hertzsprung (1873-1967) en de Amerikaanse astronoom Henry Russell (1877-1957) de relatie tussen lichtkracht en spectraal klasse vast en hun classificatie geeft inzicht in de evolutie van sterren. Onze Zon is momenteel een gele ster van spectraal klasse G2 en bevindt zich halverwege haar 10 miljard jaar lange levenscyclus in de hoofdreeks van het Hertzsprung-Russell diagram.
De Zon bevat 99,9% van alle massa in ons zonnestelsel en is ongetwijfeld het belangrijkste hemellichaam in ons zonnestelsel. Bovendien gaf haar creatie uit een samenkrimpende interstellaire gaswolk aanleiding tot het ontstaan van de planeten en blijft de Zon cruciaal voor alle leven op Aarde. Sinds oudsher hebben diverse culturen de Zon als een godheid aanbeden maar het is slechts sinds het einde van de 19de eeuw dat de mensheid daadwerkelijk beseft dat onze Zon een ster is! Reeds in de Griekse oudheid was men zich bewust van de speciale rol die de Zon speelt, maar het idee dat de Zon een ster is, werd pas serieus in overweging genomen in de 17de eeuw na het aanvaarden van het heliocentrisch model van ons zonnestelsel. Op het einde van de 19de eeuw is de Italiaanse priester & astronoom Angelo Secchi (1818-1878), een pionier in astronomische spectroscopie (licht analyse), de eerste om de sterren op te delen in vijf klassen naargelang hun kleur en spectroscopische vingerafdruk. Zijn werk lag aan de basis van de Harvard spectraal klassen (O B A F G K M – L T) waarbij de sterren worden gecatalogiseerd volgens het spectrum van hun uitgestraalde licht. De meeste sterren vertonen een duidelijke relatie tussen lichtkracht en hun spectraal klasse; hete blauwe sterren hebben de sterkste lichtkracht, koele rode sterren de zwakste lichtkracht.
Het Gemini Observatory is een astronomisch observatorium dat bestaat uit twee telescopen die zich op het Noordelijk en het Zuidelijk halfrond op Aarde bevinden. Beide telescopen zijn Cassegrain reflector telescopen met een diameter van 8,1 meter en werden gebouwd door een consortium dat bestaat uit Amerika, Engeland, Canada, Chili, Brazilië, Argentinië en Australië dat onder leiding staat van de Association of Universities for Research in Astronomy (AURA).
De Giant Magellan Telescope (GMT) is een astronomisch observatorium dat tegen 2016 operationeel moet zijn. De telescoop zelf zal bestaan uit zeven hoofdspiegels die elk een diameter zullen hebben van 8,4 meter. Net als de Magellan Telescopes of het Gemini South observatorium zal ook dit sterrenkundig observatorium gebouwd worden op het terein van het Las Campanas Observatory dat zich op ongeveer 115 kilometer ten noordoosten van de Chileense stad La Serena bevindt. De plaats voor dit observatorium werd gekozen omwille van zijn extreem goeie waarnemingsomstandigheden. Wanneer de GMT in gebruik zal zijn, zal deze viermaal meer licht opvangen dan de hedendaagse operationale observatoria.
Na de realisatie van de 5,0 m Hale telescoop (1949) op Mount Palomar in California – VSA, stagneerde de diameter van de spiegels voor sterrenkundige observatoria in de 4,0 m klasse. Met uitzondering van de 6,0 m Bolshoi reflector (1975) in de Kaukasus – Rusland, namen de astronomen genoegen met 3,6 m en 4,0 m telescopen aangezien er een grote evolutie was in detectietechnieken. Detectortechnologie groeide uit van fotografische platen naar zeer gevoelige elektronische lichtdetectoren, Charge Coupled Devices (CCD). Deze CCDs werden in 1975 voor het eerst gebruikt in de sterrenkunde door astronomen van de Universiteit van Arizona met de 1,5 m telescoop op Mt Lemmon, waarbij de planeet Uranus werd waargenomen. Sindsdien werden CCDs verfijnd, serieel in rasters geplaatst en gecombineerd met wetenschappelijke instrumenten, waardoor revolutionaire ontdekkingen (exoplaneten, quasars met hoge roodverschuiving) werden gedaan. Eind de jaren '80 vereisten diverse takken van de astronomie (o.a. quasaronderzoek) echter grotere telescopen, hetgeen kon worden verwezenlijkt dankzij computerkracht en het concept van de dunne spiegel.
De Robert C. Byrd Green Bank Telescope is 's werelds grootste beweegbare radiotelescoop en één van 's werelds grootste beweegbare bouwwerken. Deze reusachtige telescoop, die genoemd werd naar de Amerikaanse senator Robert C. Byrd, bevindt zich nabij het Amerikaanse dorpje Green Bank in de staat West Virginia en maakt deel uit van het Amerikaanse National Radio Astronomy Observatory (NRAO). De Green Bank Telescope bevindt zich in hart van de United States National Radio Quiet Zone. In dit 34 000 vierkate kilometer grote gebied bevinden zich vrijwel geen radioverbindingen of worden deze zoveel mogelijk verbannen om de telescoop zo optimaal mogelijk te laten werken. In tegenstelling tot andere grote radiotelescopen heeft de Green Bank Telescope in de Verenigde Staten geen cirkelvormige schotel maar een ellipsvormige schotel met afmetingen van 100 bij 110 meter. Hierdoor is de Green Bank Telescope net iets groter dan de Effelsberg 100-m Radio Telescope in Duitsland.
Het Kitt Peak National Observatory is een Amerikaans astronomisch observatorium dat zich op een hoogte van 2 096 meter bevindt bovenop de top van de Quinlan Mountains op ongeveer 88 kilometer ten zuidwesten van de stad Tucson in de staat Arizona. De meeste faciliteiten van dit observatorium maken deel uit van de Amerikaanse National Optical Astronomy Observatory (NOAO) of van de universiteit van Arizona. In totaal bevinden zich hier maar liefst 23 telescopen waardoor dit observatorium het meest aantal astronomische instrumenten ter wereld heeft. Met de instrumenten die zich op dit observatorium bevinden, leerden astronomen en andere wetenschappers de voorbije jaren meer over de evolutie van sterrenstelsels, de geboorte van sterren en ontdekte men vanop deze plaats aanwijzingen over het bestaan van grote structuren in het universum.
De Large Binocular Telescope (LBT) is een astronomisch observatorium dat zich op een hoogte van 3 300 meter bevindt op de Mount Graham in het zuidoosten van de Amerikaanse staat Arizona. Deze bijzondere telescoop maakt deel uit van het Mount Graham International Observatory en behoort tot 's werelds beste observatoria. De LBT is een gezamenlijk project tussen het Italiaanse Instituto Nazionale di Astrofisica, universiteiten uit Arizona, Minnesota, Virginia, Ohio en het Max Planck Institute for Astronomy uit Duitsland. Wat deze telescoop zo uniek maakt, is dat het observatorium bestaat uit twee 8,4 meter grote spiegels die gemonteerd werden op een gemeenschappelijke basis. Door zijn uniek ontwerp en geavanceerde optiek is de LBT vandaag de dag een belangrijk astronomisch instrument dat vooral gebruikt wordt voor onderzoek naar stervorming, exoplaneten en kosmologie. In 2008 ontdekte de Large Binocular Telescope samen met de XMM-Newton ruimtetelescoop een cluster van sterrenstelsels dat meer dan 7 miljard jaar van de Aarde verwijderd is.
Bovenop de Mount Hamilton ten oosten van de stad San Jose in Californië bevindt zich het Lick observatorium dat tussen 1876 en 1887 gebouwd werd en vandaag de dag in handen is van de universiteit van Californië. Dit astronomisch observatorium beschikt over 6 optische telescopen waarvan de grootste een diameter heeft van 3 meter en de naam C. Donald Shane Telescope kreeg. Deze oude sterrenwacht kent een hele lange geschiedenis en dankzij zijn uitstekende locatie ontdekten astronomen hier de voorbije decennia tal van astronomische objecten zoals de Jupiter manen Amalthea, Ananke, Elara, Himalia of de exoplaneten Upsilon Andromedae en 55 Cancri.
Het Mount Wilson observatorium bevindt zich bovenop de top (hoogte: 1 742 meter) van de berg Mount Wilson in Los Angeles, Amerika. Dankzij de ideale waarnemingsomstandigheden is deze plek zeer goed geschikt voor astronomische observaties en bepaalde toepassingen zoals interferometrie. De groei van de stad Los Angeles zorgde er wel voor dat dit observatorium gelimiteerd is in zijn waarnemingen maar toch blijft het vandaag de dag een zeer actief astronomisch centrum met zowel oude alsook nieuwe instrumenten. De Hale en Hooker telescopen zijn vandaag de dag de grote publiekstrekkers van dit observatorium en waren begin vorige eeuw een tijd lang de grootste telescopen op Aarde.