Kris Christiaens
Medebeheerder en hoofdredacteur Spacepage.
Wetenschappers ontdekken dat de Maan recent geologisch actief was
Wetenschappers zijn aan de hand van beelden, die gemaakt werden door de Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO), tot de conclusie gekomen dat de Maan recent geologische activiteit gekend heeft. Zo werden op het Maanoppervlak lange smalle geulen ontdekt die wijzen op tektonische activiteit die ongeveer vijftig miljoen jaar oud is (leeftijd van de Maan: 4,5 miljard jaar). Deze ontdekking is vrij opvallend aangezien deze geulen, ook wel 'graben' genoemd, ontstaan doordat de korst zich 'uitrekt' waardoor er scheuren ontstaan in het Maanoppervlak. Deze scheuren zorgen uiteindelijk voor grondverzakkingen. In 2010 ontdekte men dat de kern van de Maan langzaam afkoelt. Hierdoor 'krimpt' onze trouwe buur waardoor de korst wordt samengedrukt en er nieuwe bergen gevormd worden. De aanwezigheid van de 'graben' verteld wetenschappers dat er krachten op de Maan werkzaam zijn die de Maankorst uit elkaar trekken. Dit wijst er dan weer op dat de kracht van de krimpende Maan wellicht niet zo groot is. De onderzoekers hopen dat ze op een dag de exacte leeftijd van de graben kunnen achterhalen aangezien deze informatie van groot belang is voor verder geologisch Maanonderzoek. De Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter heeft tot op heden nog maar de helft van het Maanoppervlak in hoge resolutie in beeld gebracht waardoor wetenschappers er van overtuigd zijn dat ze in de toekomst wellicht nog veel meer gaan ontdekken over het Maanoppervlak.
China stuurt deze zomer drie Taikonauten naar het Tiangong-1 ruimtelabo
China heeft op vrijdag 17 februari 2012 bekend gemaakt dat het land tussen juni en augustus 2012 de Shenzhou 9 ruimtecapsule zal lanceren met aan boord drie Chinese ruimtevaarders. Tijdens deze vierde bemande Chinese ruimtemissie moet de Shenzhou 9 zich vasthechten aan het Chinese Tiangong-1 ruimtelabo. Eenmaal men hier zal in slagen, zal China voor het eerst in de geschiedenis een eigen bemand ruimtelaboratorium hebben in een baan om de Aarde. De combinatie Shenzhou 9 en Tiangong 1 zal als 'mini-ruimtestation' een leef- en werkruimte hebben van twintig kubieke meter waar de 'Taikonauten' allerlei experimenten kunnen in uitvoeren. In 2013 plant China de lancering van de Shenzhou 10 ruimtemissie die eveneens een bezoek moet brengen aan het Tiangong-1 ruimtelabo. China wil met deze ruimtemissies zoveel mogelijk ervaring opdoen aangezien het land plannen heeft om tegen 2020 een groot modulair ruimtestation te bouwen. Nadat het Tiangong-1 ruimtelabo in september 2011 gelanceerd werd, bracht de Aziatische grootmacht op 31 oktober 2011 de onbemande Shenzhou-8 ruimtecapsule in de ruimte dat zich met succes tweemaal vasthechtte aan het ruimtelabo. De Shenzhou-9 ruimtecapsule zal deze zomer in de ruimte gebracht worden door een CZ-2F draagraket vanop de Jiuquan lanceerbasis dat de thuisbasis is van het Chinese bemande ruimteprogramma. Over de duur en de crew van de Shenzhou 9 missie werden nog geen gegevens vrijgegeven. Wel is geweten dat zich onder de laatste negen geselecteerde kandidaten twee vrouwen bevinden.
Volg Spacepage op Facebook, Twitter en YouTube
Om zoveel mogelijk mensen op de hoogte te brengen van het laatste nieuws op vlak van sterrenkunde en ruimtevaart is Spacepage al enige tijd actief op enkele gekende sociale netwerksites. Zo heeft Spacepage zijn eigen Facebook en Twitter pagina's waar dagelijks interessante links, filmpjes of nieuwsberichten op verschijnen. Je kan ook reageren op één van de vele berichten waardoor deze sociale netwerksites de ideale virtuele ontmoetingsplaats zijn voor iedereen die geboeid is door sterrenkunde of ruimtevaart. Aangezien beelden vaak veel meer zeggen dan tekst heeft Spacepage ook zijn eigen YouTube-kanaal waar je meer dan honderd filmpjes kan op terugvinden. Kortom: dankzij de verschillende Spacepage-pagina's op de gekende sociale netwerksites blijf je nu ook altijd en overal op de hoogte van het laatste nieuws op vlak van sterrenkunde en ruimtevaart!
Spacepage op Facebook: http://www.facebook.com/spacepage.be
Spacepage op Twitter: http://twitter.com/#!/spacepagenieuws
Spacepage op Youtube: http://www.youtube.com/user/spacepagevideo
Mercury-Atlas 6: Amerika's eerste 'echte' ruimtevlucht
Op 20 februari 2012 is het precies vijftig jaar geleden dat de Verenigde Staten voor het eerst een Amerikaanse ruimtevaarder in een baan om de Aarde brachten. De Mercury-Atlas 6 missie maakte deel uit van NASA’s Project Mercury en werd uitgevoerd door de Amerikaanse ervaren testpiloot John H. Glenn. Ondanks het feit dat John Glenn de eerste Amerikaanse ruimtevaarder werd die zich in een vaste baan om de Aarde begaf, was hij niet de eerste Amerikaan in de ruimte. Voor de ruimtevlucht van Glenn gingen Alan Shepard en Virgil I Grissom al eens de ruimte in. Aangezien beiden een zogenaamde suborbitale ruimtevlucht uitvoerden, maakten zij geen volledige omwenteling om de Aarde en verbleven ze maar even in de ruimte. Voor de Verenigde Staten was een bemande omwenteling om de Aarde van cruciaal belang in het kader van de verdere uitbouw van het bemande ruimteprogramma aangezien de Sovjet-Unie hen op dat vlak al was voorgegaan. De ruimtecapsule van John Glenn, genaamd “Friendship 7”, werd uiteindelijk op 20 februari 1962 in de ruimte gebracht door een Atlas-draagraket. Ook dit was nieuw aangezien de vorige twee astronauten in de ruimte gebracht werden met behulp van lichtere Redstone raketten. Uiteindelijk zou de Mercury-Atlas 6 ruimtevlucht van John Glenn één van de meest heroïsche ruimtemissies uit de geschiedenis worden.
Zwitserland gaat ruimteafval opruimen
Het grootste probleem waarmee ruimtevaartnaties de volgende jaren zullen geconfronteerd worden, is ongetwijfeld de problematiek rond ruimteafval. Volgens de laatste schattigen bevinden er zich meer dan een half miljoen onderdelen en brokstukken afkomstig van rakettrappen, satellieten of ruimtetuig rondom de Aarde die variëren in grootte van enkele centimeters tot enkele meters. Het probleem wordt zo erg dat het internationaal ruimtestation ISS al verschillende malen heeft moeten uitwijken in zijn baan om de Aarde omwille van een dreigende botsing met een stuk ruimteafval. Om dit probleem op te lossen hebben Zwitserse ingenieurs en wetenschappers een nieuw project opgestart dat de naam 'CleanSpace One' kreeg. Zo zal men een kleine satelliet ontwikkelen die, eenmaal in de ruimte, een andere kleine niet-operationele satelliet moet vastgrijpen waarna beiden uiteindelijk zullen opbranden in de atmosfeer van de Aarde. De CleanSpace One kunstmaan moet in 2015 al gelanceerd worden en heeft tijdens zijn demonstratiemissie als taak om de kleine Zwitserse SwissCube nanosatelliet op te ruimen. CleanSpace One wordt ontwikkeld en gebouwd door het Swiss Space Center en zal dertig centimeter lang zijn. Het grote voordeel van een dergelijk systeem is dat het vrij goedkoop is en dat universiteiten en studenten betrokken worden bij de ontwikkeling. De grootste uitdaging voor de Zwitserse ingenieurs is om een robotarm te ontwikkelen waarmee CleanSpace One de andere satelliet kan 'vastgrijpen'. Indien dit project slaagt, hoopt Zwitserland meer van deze 'opruim-satellieten' te kunnen bouwen die later ook grotere stukken ruimteafval moeten kunnen opruimen.

NASA kiest niet voor Mars
Op maandag 13 februari 2012 heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zijn begroting voor 2013 gepresenteerd. Deze loopt van 1 oktober 2012 tot en met 30 september 2013 en bedraagt in totaal 17,7 miljard dollar. Van bezuinigingen is er niet veel te merken aangezien het NASA-budget in 2012 slechts 59 miljoen dollar meer bedroeg (0,3% meer). Wat wel enorm opvalt aan de begroting voor 2013 is dat NASA fors bespaart op planeetonderzoek. Zo gaat het voorziene budget voor Amerikaans planeetonderzoek met ongeveer 20% omlaag. In de praktijk wil dit zeggen dat NASA de stekker trekt uit de geplande ExoMars Trace Gas Orbiter die NASA in 2016 zou lanceren. Daarnaast zal NASA ook geen bijdrage meer leveren aan de internationale ExoMars rovermissie. In 2009 had NASA nog beloofd om ongeveer 1 miljard euro te investeren in dit project. Voor het Europese ruimtevaartagentschap ESA en zijn lidstaten is dit zeer slecht nieuws aangezien de ExoMars Marsrover een Amerikaans-Europees project was. Europa hoopt nu dat het ExoMars-project toch nog kan gered worden met Rusland als nieuwe partner. Waar wel meer geld wordt aan uitgegeven binnen het NASA-budget voor 2013 is nieuwe ruimtevaarttechnologie en commerciële bemande ruimtevaart. Zo zal NASA aan de ontwikkeling van een nieuwe, zware draagraket en bijhorende bemande ruimtecapsule in 2013 maar liefst 2,9 miljard dollar spenderen. Het voorziene budget voor de opvolger van de Hubble ruimtetelescoop, de James Webb Space Telescope, blijft met zijn 628 miljoen dollar ook ongewijzigd.
Gloednieuwe Vega raket brengt negen satellieten in de ruimte
Dertien februari 2012 zal voor Europa de geschiedenis ingaan als een hoogdag op vlak van ruimtevaart. Vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana is op die dag de eerste Vega raket gelanceerd met aan boord maar liefst negen satellieten. De gloednieuwe draagraket vertrok om 11u00 Belgische tijd vanop het vernieuwde ELA 1 lanceercomplex en zette de kunstmanen uit in een lage baan om de Aarde. De hoofdvracht (LARES) werd 55 minuten na de start van de lancering uitgezet op een hoogte van 1 450 kilometer. Vijftien minuten later werden ook de overige satellieten met succes uitgezet. Vega werd ontworpen om Europa een competitieve en betrouwbare lanceercapaciteit te bezorgen wanneer het gaat over kleinere wetenschappelijke en technologische satellieten. Vandaag de dag is Europa, met zijn krachtige Ariane 5 draagraket, al marktleider in het lanceren van zware commerciële kunstmanen voor operatoren over de hele wereld. Doordat de dertig meter grote Vega raket ladingen van 300 kilogram tot 2,5 ton kan lanceren, vervolledigt deze raket de vloot van lanceerraketten die allemaal vanuit Frans-Guyana vertrekken (Ariane 5 en Sojoez). Europa heeft in de ontwikkeling van deze raket zeer veel geïnvesteerd maar gelooft dan ook rotsvast in het mogelijke succes van deze raket aangezien satellieten en wetenschappelijke platformen steeds kleiner worden. Nu de eerste Vega raket met succes gelanceerd werd, kan men vanop de Europese lanceerbasis in Frans-Guyana drie verschillende draagraketten lanceren (Ariane 5, Sojoez en Vega) die gebruikt worden voor verschillende type missies.

Zwart gat in centrum Melkweg verslindt asteroïden en kometen
Dankzij gegevens afkomstig van de Amerikaanse Chandra röntgentelescoop vermoeden astronomen dat het grote zwarte gat, dat zich in het centrum van de Melkweg bevindt, asteroïden en kometen verslindt. Deze theorie zou alvast de opflakkeringen van uitgezonden röntgenstraling verklaren die in het gebied van het zwarte gat regelmatig worden waargenomen. Het zwarte gat is ruim vier miljoen keer zo zwaar als de zon en bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). NASA's Chandra ruimtetelescoop heeft de afgelopen jaren minstens één keer per dag het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg, dat gekend is onder de naam Sagittarius A*, waargenomen. Uit deze waarnemingen blijkt dat Sagittarius A* opflakkeringen vertoont waarbij het zwarte gat enkele keren tot bijna honderd keer meer röntgenstraling produceert dan normaal. Deze opflakkeringen duurden vaak enkele uren en werden ook waargenomen met ESO's very Large Telescope in Chili. Astronomen vermoeden nu dat zich rond Sagittarius A* een wolk van miljarden kometen en asteroïden bevindt die afkomstig kunnen zijn van een nabij gelegen ster. Objecten die zich uiteindelijk op minder dan 150 miljoen kilometer van het zwarte gat begeven, zouden door de sterke getijdekrachten verbrijzeld worden. De brokstukken die naar het zwarte gat vallen, passeren het hete gas dat dat zich rondom Sagittarius A* bevindt en veroorzaken als laatste stuiptrekking röntgenstraling. Deze reactie is vergelijkbaar met meteoren die de dampkring van de Aarde binnenvliegen en vervolgens door verhitting gaan gloeien. De astronomen gaan ervan uit dat er objecten groter dan tien kilometer nodig zijn om de waargenomen röntgenstraling te kunnen veroorzaken. Verder röntgenonderzoek van Sagittarius A* moet uitwijzen of de sterrenkundigen gelijk hebben.
Twee nieuwe Jupitermaantjes ontdekt
Sterrenkundigen hebben met behulp van de 6,5 meter Baade-telescoop op de Las Campanas sterrenwacht in Chili twee nieuwe maantjes ontdekt rondom de reuzenplaneet Jupiter. De twee kleine maantjes werden in september 2011 al ontdekt en zijn ongeveer één kilometer groot. De twee bewegen zich in wijde, trage banen om Jupiter en hebben een omlooptijd van 580 en 726 dagen. Astronomen vermoeden dat de twee mini-maantjes stukjes van een komeet of asteroïde zijn die ooit werd gevangen door de zwaartekracht van de reuzenplaneet. De twee maantjes, die de namen S/2011 J1 en S/2011 J2 dragen, maken deel uit van de zogenaamde 'retrograde' zwerm van Jupiter. Deze zwerm bestaat uit kleine maantjes die op grote afstand en in verkeerde richting rond Jupiter draaien (tegen de draairichting van de planeet). De banen van de retrograde objecten rondom Jupiter zijn ook sterk geheld en zeer excentrisch. Wetenschappers vermoeden dat er zich nog veel meer van deze objecten in de retrograde zwerm bevinden. Tot op heden staat de teller van het aantal gekende Jupitermanen op 67.
Iran brengt aardobservatiesatelliet in de ruimte
Iran heeft op vrijdag 3 februari 2012 met succes een satelliet in de ruimte gebracht. Vanop een militaire basis in het noorden van Iran werd in de vroege ochtend (plaatselijke tijd) een tweetraps Safir draagraket gelanceerd met aan boord de Navid kunstmaan (officiële naam: Navid-e Elm-o Sanat). De aardobservatiesatelliet werd volgens Iraanse media uitgezet in een lage baan om de Aarde met een maximale hoogte van 375 kilometer. Met een gewicht van 50 kilogram is de Navid kunstmaan de zwaarste satelliet dat Iran tot op heden al in de ruimte bracht. In 2009 en 2011 bracht Iran al op eigen kracht de kleine Omid en Rasad satellieten in de ruimte. Volgens de Iraanse staatstelevisie werd Navid uitgerust met een camera voor het maken van beelden van het Aarde in hoge resolutie. Het ruimtetuig zou gebouwd zijn door studenten van de Sharif University of Technology met Iraanse technologie.