De Amerikaanse ruimtesonde New Horizons heeft op vrijdag 2 december 2011 een nieuwe mijlpaal bereikt in zijn lange ruimtemissie. Nog nooit eerder bevond zich een onbemande ruimtesonde zo dicht bij de dwergplaneet Pluto. Ondanks deze nieuwe mijlpaal is New Horizons toch nog op een afstand van 1,5 miljard kilometer van Pluto verwijdert. Het ruimtetuig heeft er maar liefst 2 143 dagen over gedaan om het oude record van de Voyager 1 ruimtesonde uit 1986 te verbreken. New Horizons legt dankzij zijn hoge snelheid dagelijks ongeveer één miljoen kilometer af. In januari 2012 zullen de instrumenten aan boord van New Horizons even worden aangeschakeld om te testen of alles nog functioneert. Momenteel bevinden de meeste instrumenten en onderdelen aan boord van het ruimtetuig zich in een soort 'winterslaap' om energie te sparen. Pas vanaf 2014 zal het ruimtetuig de eerste foto's van Pluto maken waarop details van de kleine dwergplaneet zullen te zien zijn. New Horizons is de eerste onbemande ruimtesonde dat een bezoek brengt aan de dwergplaneet Pluto. Wanneer de 700 miljoen dollar dure verkenner in 2015 langs Pluto zal vliegen, zal het ruimtetuig door middel van zeven wetenschappelijke instrumenten deze uitgebreid in beeld brengen en zal de atmosfeer en de samenstelling van de dwergplaneet uitvoerig onderzocht worden. Na de scheervlucht langs Pluto zal New Horizons ook nog langs de manen Charon, Nix en Hydra vliegen. 

Op 1 december heeft China vanop zijn Xichang lanceerbasis een nieuwe Beidou-navigatiesatelliet in de ruimte gebracht. De 22ste CZ-3A draagraket vertrok om 22u07 Belgische tijd en zette even later met succes de Beidou-2 I5 navigatiesatelliet uit in een tijdelijke baan om de Aarde. Dit was de tiende Beidou-satelliet die in de ruimte gebracht werd. Volgens het Chinese persagentschap Xinhua is dankzij deze geslaagde lancering de basis voor China's eigen navigatiesysteem klaar. Tegen het einde van dit jaar moeten klanten in China en de omringende landen gebruik kunnen maken van het Chinese systeem voor navigatie en positionering. Het systeem, dat ook gekend is onder de naam 'Compass', werd ontwikkeld door China als tegenhanger van het Amerikaanse Global Positioning System (GPS) en zal tegen 2020 zowel door civiele alsook door militaire gebruikers over de hele wereld kunnen gebruikt worden. Einddoel van het prestigieuze project is om het GPS-systeem te laten verdwijnen in Azië. Eenmaal compleet zal het systeem bestaan uit dertig navigatiesatellieten. In tegenstelling tot het Amerikaanse GPS-systeem of het Russische GLONASS-systeem worden Chinese Beidou-kunstmanen zowel in geostationaire banen alsook in middelhoge banen om de Aarde gebracht. Deze lancering was de zestiende geslaagde Chinese lancering in 2011. Hiermee verbreekt China zijn eigen record van 2010 toen het land vijftien lanceringen met succes uitvoerde. Voor het einde van 2011 wil China nog minstens één of twee lanceringen uitvoeren.

Iedereen met interesse in sterrenkunde in hoogenergetische straling zou XMM-Newton moeten kennen, de Europese ruimtetelescoop die waarnemingen verricht in röntgenstraling. Voluit staat het voor X-ray Multi-mirror Mission en dat zegt iets over de gebruikte technologie. Elk van de drie telescopen van 58 cm diameter met scherende invaloptiek bestaat uit 58 spiegelsegmenten. De telescopen zijn de grootste van dat type die ooit in de ruimte werden gebracht, ze hebben een brandpuntsafstand van 7,5 m. Alle spiegels samen hebben een oppervlakte van meer dan 120 vierkante meter. Hij werd op 10 december 1999 gelanceerd, het was de eerste commerciële vlucht van de Ariane 5. De waarnemingen begonnen in juni 2000. Omdat hij niet kan waarnemen in de stralingsgordels van de Aarde bevindt dit observatorium zich steeds minstens 20 000 kilometer van de Aarde. Op het hoogste punt van zijn elliptische baan, op ongeveer 100 000 kilometer, is hij ideaal geplaatst om gedurende lange tijd hetzelfde object te kunnen bestuderen.

Een volgstation van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA in Australië is erin geslaagd om contact te leggen met de ongelukkige Russische ruimtesonde Phobos-Grunt. Nadat de 13 ton zware Phobos-Grunt op 9 november 2011 met succes in de ruimte gebracht werd, slaagde de Marsverkenner er niet in om zijn baan om de Aarde te verlaten. De ingebouwde Fregat-baaninjector was er niet in gelukt om zijn raketmotor tweemaal tot ontbranding te brengen waardoor Phobos-Grunt zijn reis naar Mars niet kon verderzetten. Russische vluchtleiders probeerden meteen na de lancering contact te leggen met het ruimtetuig maar dit lukte helaas niet. De afgelopen dagen liet het Russische ruimtevaartagentschap Roscosmos dan ook met niet zoveel woorden weten dat de prestigieuze ruimtemissie wellicht verloren was. Ondertussen had de fabrikant van Phobos-Grunt, NPO Lavochkin, aan ESA gevraagd te helpen om contact te leggen met de ruimtesonde. Dinsdag, 22 november 2011, ontving een aangepaste Europese schotelantenne in Perth, Australië, uiteindelijk een eerste signaal afkomstig van Phobos-Grunt. Telemetrie was er helaas niet bij maar voor Rusland betekende dit nieuwe hoop om de missie alsnog te kunnen redden. Het ESA volgstation in Perth slaagde er hierna nog een tweede keer in om contact te leggen met de Russische Marsverkenner. Hierbij kon men voor het eerst telemetrische gegevens ontvangen van Phobos-Grunt die ondermeer data bevatten over de technische toestand van het ruimtetuig. De gegevens werden naar Russische vluchtleiders gestuurd voor verdere analyse. In Perth werd het ook duidelijk dat het volgstation niet elke keer contact kan leggen met Phobos-Grunt wanneer deze in het blikveld van de antenne komt. Dit kan erop wijzen dat er een probleem is met de antennes aan boord van de Russische Marssonde. Ondertussen heeft het Amerikaanse Space Command laten weten dat 165 miljoen dollar dure Phobos-Grunt op 12 december naar de Aarde zal terugvallen.

Op dinsdag 22 november 2011 zijn om 03u26 Belgische tijd drie opvarenden van het internationaal ruimtestation ISS geland in de koude besneeuwde steppen van Kazachstan. De Sojoez TMA-02M ruimtecapsule had zich enkele uren eerder op een hoogte van ongeveer 350 kilometer losgemaakt van het ISS waarna de drie begonnen aan hun terugkeer in de atmosfeer van de Aarde. De Russische kosmonaut Sergei Volkov, de Amerikaanse astronaut Michael Fossum en de Japanse ruimtevaarder Satoshi Furukawa bevonden zich sinds 7 juni 2011 in de ruimte en maakten sinds 9 juni aan boord van het ISS deel uit van de 28ste en 29ste hoofdbemanning. Normaal zou het trio al op 16 november zijn teruggekeerd naar de Aarde maar omwille van een mislukte Sojoez-lancering eind augustus werd de terugkeer met een week uitgesteld. Tijdens hun verblijf aan boord van het ISS waren de drie ondermeer getuige van de laatste koppeling van een Amerikaanse Space Shuttle aan het ruimtestation. Daarnaast maakte Fossum in juli ook een ruimtewandeling en voerden de drie tal van wetenschappelijke experimenten uit. Satoshi Furukawa zette tijdens deze missie ook een nieuw Japans verblijfsrecord in de ruimte op zijn naam. Momenteel bevinden zich nog drie ruimtevaarders aan boord van het ISS. Tijdens een volgende bemande Sojoez-lancering, die voorzien is voor 21 december 2011, zal de Nederlandse ESA-astronaut André Kuipers naar het ISS gebracht worden. 

Indien alles verloopt volgens plan wordt eind deze maand de grootste Marsrover ooit gebouwd in de ruimte gebracht. NASA's meest geavanceerde en complexe Marswagen, genaamd Curiosity, heeft een gewicht van 900 kilogram en maakt deel uit van de Amerikaanse Mars Science Laboratory missie. Met dit 2,3 miljard dollar duur onderzoeksproject willen wetenschappers vooral nagaan of Mars ooit leven heeft gekend. Daarnaast moet Curiosity ook prachtige foto's en filmpjes maken in HD van het Marsoppervlak en zal het rijdend laboratorium uitvoerig bodemonderzoek verrichten. Curiosity zal op 26 november 2011 vanop Cape Canaveral in Florida in de ruimte gebracht worden door een Amerikaanse Atlas V 541 draagraket. Uiteindelijk moet de drie meter lange Marswagen in augustus 2012 aankomen bij de 'rode planeet' waar het gevaarte op een heel voorzichtige en complexe manier tot in de 154 kilometer grote Gale-krater zal gebracht worden. Deze 4,5 kilometer diepe krater heeft een eigen berg zo groot als de Mont Blanc in de Alpen. Wetenschappers kozen deze locatie omdat er structuren te zien zijn die vermoeden dat in de Gale-krater ooit vloeibaar water heeft gestroomd. De landing op Mars wordt ongetwijfeld het meest spannende moment aangezien NASA koos voor een zeer gesofisticeerd systeem (zie video). Zo moet Curiosity door middel van afremraketten, een speciale afdalingsmodule, parachutes, hijskranen en kabels een zachte landing maken op het Marsoppervlak. De vorige twee Amerikaanse Marswagentjes, Spirit en Opportunity, werden door middel van parachutes en airbags tot op het oppervlak van Mars gebracht. Uiteindelijk is het de bedoeling dat Curiosity gedurende twee jaar lang overdag rondrijdt op Mars en 's nachts de bodemmonsters onderzoekt. De lancering van Curiosity is voorzien voor 16u02 Belgische tijd en de lancering zal te live te zien zijn op NASA TV.

Amerikaanse wetenschappers van de Universiteit van Texas zijn aan de hand van beelden, die tussen 1995 en 2003 gemaakt werden door de Galileo ruimtesonde, tot de ontdekking gekomen dat er zich op slechts enkele kilometers onder de ijskorst van de Jupitermaan Europa grote 'meren' van vloeibaar water moeten bevinden. Tot nog toe werd aangenomen dat dit water zich veel dieper onder de ijskorst zou bevinden. Onderzoekers hadden eerder al ontdekt dat Europa gehuld is in een dikke ijskorst waaronder zich een oceaan van vloeibaar water bevindt. Bovenop de ijskorst bevindt zich een chaotisch terrein wat voor de wetenschap tot op heden een groot mysterie was. Uiteindelijk heeft men soortgelijke processen op Aarde vergeleken en kwam men tot de vaststelling dat zich op een diepte van slechts drie kilometer onder de ijskorst van Europa grote bellen van water moeten bevinden. Interactie tussen de onderliggende bellen en het ijs aan het oppervlak van de ijskorst van Europa zou ervoor zorgen dat het oppervlak enorm verbrokkeld is. Om tot deze conclusie te komen heeft men ondermeer gekeken naar de manier hoe vulkanen op Aarde de ijskappen verstoren. Indien deze nieuwe theorie klopt, betekent dit wellicht ook dat er tussen de diepe oceaan en het oppervlak van de Jupitermaan een uitwisseling van warmte en mineralen plaatsvindt. Hierdoor is Europa een zeer goede kandidaat om leven te bevatten. Of de onderzoekers het aan het juiste eind hebben, zal wellicht een onbemande ruimtesonde moeten aantonen die Europa van nabij bestudeert. Momenteel zijn er plannen tussen de Verenigde Staten en Europa voor de dergelijke gezamenlijke missie die rond 2020 zou moeten van start gaan.

Elf dagen nadat China zijn eerste koppeling in de ruimte uitvoerde, heeft de onbemande Shenzhou-8 ruimtecapsule zich op 14 november 2011 een tweede maal met succes vastgehecht aan het Chinese Tiangong-1 ruimtelabo. De onbemande Shenzhou-8 ruimtecapsule werd op 1 november 2011 in de ruimte gebracht en koppelde zich twee dagen later voor de eerste maal aan het ruimtelabo. Dit was de eerste maal in de geschiedenis dat twee Chinese ruimtetuigen in de ruimte aan elkaar koppelden. Om de systemen opnieuw te testen en te demonstreren besloot China een tweede automatische koppeling uit te voeren die een half uur na het ontkoppelen plaatsvond. Tijdens deze tweede koppeling bevond de Shenzhou-8 zich op een bepaald moment 140 meter van het Tiangong-1 ruimtelabo. De tweede koppeling vond in moeilijkere omstandigheden plaats om alle systemen en ontwerpen zo goed mogelijk te testen. Nu de eerste twee Chinese 'dockings' met succes uitgevoerd werden, kan China zich zich voorbereiden op de terugkeer van de Shenzhou-8 ruimtecapsule. Deze terugkeer is voorzien voor 17 november 2011. Tijdens de volgende twee Shenzhou-missies in 2012 zal China voor het eerst landgenoten naar het Tiangong-1 ruimtelabo brengen. China is nu het derde land in de wereld, na de Verenigde Staten en Rusland, dat op eigen kracht bemande ruimtetuigen in de ruimte kan aan elkaar koppelen.

Vanop de Russische Bajkonoer lanceerbasis in Kazachstan zijn op maandag 14 november 2011 drie ruimtevaarders vertrokken richting internationaal ruimtestation ISS. De Russische Sojoez draagraket, met aan boord de Sojoez TMA-22 ruimtecapsule, vertrok om 05u14 Belgische tijd en zette het ruimtetuig ongeveer negen minuten later probleemloos uit in een lage baan om de Aarde. Aan boord van de Sojoez TMA-22 ruimtecapsule bevinden zich de Russische kosmonauten Anton Shkaplerov en Anatoli Ivanishin en de Amerikaanse astronaut Daniel C. Burbank. De drie moeten aan boord van het ISS de 29ste en 30ste vaste bemanning vormen. Terwijl dit voor de Amerikaan Burbank al zijn derde ruimtevlucht is, is deze missie voor de twee Russen hun eerste ruimte-avontuur. Dit was de eerste lancering van een bemande Sojoez-FG draagraket sinds een Sojoez-U raket in augustus 2011 faalde om een onbemande Progress bevoorradingsmodule in de ruimte te brengen. Indien alles verloopt volgens schema moet de Sojoez TMA-22 ruimtecapsule zich op woensdag 16 november omstreeks 06u33 Belgische tijd vasthechten aan het ruimtestation. Dit is de laatste maal dat Rusland een Sojoez TMA ruimtecapsule gebruikt voor bemande missies. Toekomstige bemande ruimtevluchten zullen uitgevoerd worden met de modernere Sojoez TMA-M ruimtetuigen.