Heelal
Subaru-telescoop ontdekt 'rechthoekig' sterrenstelsel
Astronomen hebben met behulp van de Japanse 8,2 meter grote Subaru-telescoop een merkwaardig rechthoekig sterrenstelsel ontdekt. De vorm van dit sterrenstelsel vertoont veel gelijkenissen met de vorm van een smaragd. Op de bewerkte foto van het stelsel is te zien dat zich in de kern een schijfvormige verdeling van vooral jonge sterren bevindt. Volgens de onderzoekers zou de ongebruikelijke rechthoekige vorm van het stelsel een zijaanzicht zijn van een cilindrische verdeling van oudere sterren. Die verdeling zou wellicht het gevolg zijn van een botsing tussen twee kleine spiraalstelsels. Het kleine dwergsterrenstelsel, dat de naam 'LEDA 074886 kreeg, is terug te vinden in het sterrenbeeld Eridanus en bevindt zich in de directe omgeving van het grotere sterrenstelsel NGC 1407 dat 700 miljoen lichtjaar van ons verwijderd is. LEDA 074886 bevat vijftig keer minder sterren als ons eigen Melkwegstelsel en staat op een afstand van ongeveer 70 miljoen lichtjaar. Door het grote verschil in afstand tussen LEDA 074886 en NGC 1407 zijn de onderzoekers er van overtuigd dat er geen fysiek verband is tussen beide stelsels. Het merkwaardige sterrenstelsel werd als toeval ontdekt toen een team van sterrenkundigen uit Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Finland met behulp van de Subaru Prime Focus Camera (Suprime-Cam) bolvormige sterrenhopen onderzochten rondom NGC 1407. Deze ontdekking is voor astronomen van groot belang aangezien sterrenstelsels tot op heden altijd ingedeeld werden in drie groepen: ellipsoïdale stelsels, stelsels met een platte schijf en spiraalarmen en onregelmatig gevormde stelsels.
Hubble maakt meest gedetailleerde opname ooit van M9
De Amerikaanse/Europese Hubble Space Telescope heeft tot op heden de meest gedetailleerde opname gemaakt van het bekende deep-sky object Messier 9 (zie onderstaande foto). Messier 9 is een bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Slangendrager en bevindt zich ongeveer 25 800 lichtjaar van de Aarde. Messier 9 (ook wel M9 genoemd) is slechts 5 500 lichtjaar verwijderd van het centrum van ons Melkwegstelsel en deze bolhoop heeft een lichtkracht die gelijk is aan 120 000 zonnen. Op de nieuwe Hubble-opname van dit prachtige object zijn meer dan 250 000 individuele sterren te zien. Voor sterrenkundigen is deze nieuwe gedetailleerde opname van onschatbare waarde aangezien veel van de individuele sterren vanop Aarde met telescopen niet te zien zijn. De helderste individuele sterren hebben een helderheid van magnitude +13,5. Op de Hubble-opname vallen ook meteen de verschillende kleuren op die sommige sterren hebben. Het kleurverschil van sterren is dan ook direct gerelateerd aan hun temperatuur. Hoe roder de kleur van een ster, hoe koeler deze is. M9 werd in 1764 ontdekt door de Franse sterrenkundige Charles Messier toen hij een catalogus samenstelde van komeetachtige objecten. Door zijn enorme omvang, ongeveer 90 lichtjaar in diameter, is M9 al met een kleine telescoop te bewonderen en is dit een geliefkoosd object bij amateur-sterrenkundigen.

Zwart gat in centrum Melkweg verslindt asteroïden en kometen
Dankzij gegevens afkomstig van de Amerikaanse Chandra röntgentelescoop vermoeden astronomen dat het grote zwarte gat, dat zich in het centrum van de Melkweg bevindt, asteroïden en kometen verslindt. Deze theorie zou alvast de opflakkeringen van uitgezonden röntgenstraling verklaren die in het gebied van het zwarte gat regelmatig worden waargenomen. Het zwarte gat is ruim vier miljoen keer zo zwaar als de zon en bevindt zich in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius). NASA's Chandra ruimtetelescoop heeft de afgelopen jaren minstens één keer per dag het superzware zwarte gat in het centrum van de Melkweg, dat gekend is onder de naam Sagittarius A*, waargenomen. Uit deze waarnemingen blijkt dat Sagittarius A* opflakkeringen vertoont waarbij het zwarte gat enkele keren tot bijna honderd keer meer röntgenstraling produceert dan normaal. Deze opflakkeringen duurden vaak enkele uren en werden ook waargenomen met ESO's very Large Telescope in Chili. Astronomen vermoeden nu dat zich rond Sagittarius A* een wolk van miljarden kometen en asteroïden bevindt die afkomstig kunnen zijn van een nabij gelegen ster. Objecten die zich uiteindelijk op minder dan 150 miljoen kilometer van het zwarte gat begeven, zouden door de sterke getijdekrachten verbrijzeld worden. De brokstukken die naar het zwarte gat vallen, passeren het hete gas dat dat zich rondom Sagittarius A* bevindt en veroorzaken als laatste stuiptrekking röntgenstraling. Deze reactie is vergelijkbaar met meteoren die de dampkring van de Aarde binnenvliegen en vervolgens door verhitting gaan gloeien. De astronomen gaan ervan uit dat er objecten groter dan tien kilometer nodig zijn om de waargenomen röntgenstraling te kunnen veroorzaken. Verder röntgenonderzoek van Sagittarius A* moet uitwijzen of de sterrenkundigen gelijk hebben.
Fermi-ruimtetelescoop brengt bijna 500 objecten van harde gammastraling in kaart
De Amerikaanse Fermi-ruimtetelescoop heeft tot op heden al bijna vijfhonderd bronnen van zogenaamde 'harde' gammastraling ontdekt in het heelal. Deze bronnen zenden een straling uit met een energie van meer dan tien miljard elektronvolt. Voor de lancering van de Fermi-ruimtetelescoop, in juli 2008, waren slechts vier van dergelijke objecten gekend. Dankzij de Fermi-ruimtetelescoop hebben astronomen nu een catalogus kunnen samenstellen van 496 bronnen die allemaal waargenomen werden met de Large Area Telescope aan boord van Fermi. De Large Area Telescope is een deeltjesdetector en werd ontwikkeld door het SLAC National Accelerator Laboratory. Het overgrote deel van de 496 objecten uit de catalogus zijn ver verwijderde sterrenstelsels met in het centrum een groot, zwaar zwart gat. Daarnaast bevinden zich enkele tientallen van deze Fermi-bronnen zich in ons eigen Melkwegstelsel. Ongeveer een derde van de gedetecteerde bronnen van harde gammastraling heeft men nog niet kunnen identificeren aangezien deze niet samenvallen met reeds bekende objecten in het heelal. De catalogus werd voor het eerst gepresenteerd op de 219de bijeenkomst van de American Astronomical Society in Austis, Texas. Danzkij de Fermi-ruimtetelescoop kunnen sterrenkundigen zich ook een beeld vormen van het vroege heelal en kan men de zogenaamde 'donkere materie' beter onderzoeken.
Spitzer ontdekt 'Late Heavy Bombardment' rondom andere ster
Sterrenkundigen hebben met behulp van de Amerikaanse Spitzer ruimtetelescoop een nieuwe band van stof ontdekt rondom de ster Eta Corvi in het zuidelijke sterrenbeeld Raaf (Corvus). De wetenschappers vermoeden dat de stofband bevolkt wordt door zeer veel kometen die eventuele exoplaneten in de buurt continue zouden bombarderen. Dergelijke situatie is te vergelijken met het 'Late Heavy Bombardment' dat zich in vroegste periode van ons zonnestelsel afspeelde (4,0 tot 3,8 miljard jaar geleden). Tijdens deze periode werden de jonge planeten en hun manen continue bestookt met kometen die op Aarde wellicht de oceanen deden ontstaan en koolstof naar onze planeet brachten. Het bestaan van deze periode werd ontdekt bij het bestuderen van de ouderdom van kraters op de Maan en na onderzoek van Maanstenen die door de Apollo-astronauten werden meegebracht. Tot op heden is het echter nog niet duidelijk wat de reden is voor het Late Heavy Bombardment in het zonnestelsel. De sterrenkundigen leggen bij de ster Eta Corvu de link met het Late Heavy Bombardment doordat de spectrograaf aan boord van Spitzer het spectrum van de stofband rond de ster analyseerde. Hieruit bleek dat de chemische samenstelling van de stofband sterk overeen kwam met die van de Almahata Sitta-meteoriet die in 2008 neerkwam in Soedan, Afrika. In 2005 ontdekten astronomen al een eerste ring van stof rondom Eta Corvu die zich op ongeveer 150 Astronomische Eenheden van de ster bevindt. Deze ring is te vergelijken met de Kuipergordel rondom het zonnestelsel en bestaat vooral uit ijsachtige hemellichamen. Voor de sterrenkundigen is onderzoek zoals dat van Eta Corvu van zeer groot belang aangezien men op die manier meer leert over het ontstaan van het zonnestelsel en de omstandigheden waarin de Aarde ontstond.
Astronomen ontdekken 'diamanten planeet'
Astronomen uit Engeland en Australië hebben dankzij radioastronomie een 'diamanten planeet' ontdekt rondom een pulsar. Volgens de onderzoekers, onder leiding van Matthew Bailes van de Australische Swinburne-universiteit, gaat het niet om een echte planeet maar eerder om een bizarre begeleider die in een vorig leven een ster was. Astronomen noemen dergelijke overblijfselen van sterren 'witte dwergen'. Deze zijn zeer compact en hebben een kern die vooral uit zuurstof- en koolstofatomen bestaat. De begeleider draait elke twee uur en tien minuten in een nauwe baan om een pulsar (slechts 600 000 kilometer) die maar liefst 175 keer per seconde om haar as draait. De pulsar (J1719-1438) zendt bij het roteren korte pulsjes van radiostraling uit die op Aarde kunnen onderzocht worden met grote radiotelescopen. Men gaat er van uit dat de witte dwerg (de begeleider) het overgrote deel van zijn massa is verloren als gevolg van de energierijke straling afkomstig van de pulsar. Uit precisiemetingen van de pulsar hebben de sterrenkundigen kunnen afleiden dat de begeleider ongeveer even groot is als de Aarde maar wel even zwaar is als de planeet Jupiter. De term 'diamanten planeet' werd aan dit object gegeven door zijn extreme dichtheid. Het is door koolstof zo sterk samen te persen dat je een diamant krijgt. De pulsar en zijn kostbare begeleider bevinden zich op ongeveer 4 000 lichtjaar van de Aarde in het sterrenbeeld Slang. Hoe de 'diamanten planeet' er van dichtbij uitziet, durven de astronomen niet te voorspellen. Een mijnbouwexpeditie naar de 'diamanten planeet' lijkt er voor de mens niet meteen in te zitten aangezien het object gegeseld wordt door dodelijke röntgenstraling afkomstig van de pulsar.