Een internationaal team van sterrenkundigen en wetenschappers hebben met behulp van ondermeer de Kecktelescoop op Hawaii een exoplaneet ontdekt die mogelijk 'leefbaar' kan zijn. De planeet draait om de ster Gliese 667C en bevindt zich slechts 22 lichtjaar van de Aarde. Wat de planeet mogelijk 'leefbaar' maakt is het feit dat deze minstens 4,5 keer zo zwaar is als de Aarde waardoor dit officieel een zogenaamde 'superaarde' is. Daarbij moet ook gezegd worden dat de planeet éénmaal om de 28 dagen zijn moederster cirkelt. Ondanks de kleine afstand tot de moederster betekent dit niet dat het extreem heet is op deze exoplaneet aangezien de ster een zwakke rode dwerg is van de M-klasse. Deze ster is veel kleiner en driemaal zo licht als de Zon. De warmte die de planeet ontvangt van zijn moederster is te vergelijken met de warmte die de Aarde opvangt van de Zon. Volgens wetenschappers is Gliese 667Cc hierdoor de beste kandidaat voor omstandigheden die water en wellicht ook leven mogelijk maken zoals wij dit kennen. De planeet werd ontdekt door de 'schommelingen' van de moederster te bestuderen. Door de gravitatiekracht van de exoplaneet 'schommelt' de moederster. Deze schommelingen kan men afleiden uit een een Doppler-verschuiving van de spectraallijnen van de ster. Dit is niet de eerste exoplaneet die men rond Gliese 667C ontdekt. Enkele jaren geleden werd al een zogenaamde 'hete superaarde' ontdekt die éénmaal om de zeven dagen om de ster cirkelt. Astronomen vermoeden dat er zich nog meer planeten rond deze bijzondere ster bevinden aangezien men aanwijzingen heeft van een derde superaarde en een gasreus. Wat Gliese 667C en zijn planetenstelsel nog meer bijzonder maakt is dat deze ster deel uitmaakt van een drievoudig stersysteem.

De Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop blijft astronomen verbazen. De planetenjager heeft maar liefst elf nieuwe planetenstelsels aan zijn lijst van ontdekkingen toegevoegd. Alles samen bevatten deze stelsels minstens 26 exoplaneten. Hierdoor is het aantal ontdekte Kepler-planeten in één keer verdubbeld. De nieuwe exoplaneten verschillen in grootte van anderhalf keer de Aarde tot groter dan Jupiter en bewegen op kleine afstanden om hun moedersterren. Zo variëren hun omlooptijden van 6 tot 143 dagen en staan ze allemaal dichter tot hun moederster dan de planeet Venus tot de Zon. Aangezien de pas ontdekte exoplaneten op kleine onderlinge afstanden om hun moederster draaien, is hun onderlinge aantrekkingskracht dan ook groot genoeg om elkaars baanbewegingen te versnellen of te vertragen. Net als de andere exoplaneten die Kepler al ontdekte, werden ook deze planeten ontdekt door de helderheden van meer dan 150 000 sterren in de gaten te houden in de sterrenbeelden Lier en Zwaan. Zodra er, vanaf de Aarde gezien, een planeet voor zijn moederster schuift, wordt het licht van de ster iets verduisterd en zal Kepler dit meten. Voor de ruimtetelescoop is drie keer zo een dip in de lichtsterkte van de ster genoeg om de massa, omvang en en omlooptijd te achterhalen van de exoplaneet. Het bestaan van meerdere exoplaneten om één ster kan dan weer afgeleidt worden uit wisselende omlooptijden. Tot op heden heeft Kepler al meer dan 2300 kandidaat-planeten ontdekt waarvan in iets meer dan zestig gevallen hun bestaan werd bevestigd door vervolgwaarnemingen met andere telescopen.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft bekend gemaakt dat wetenschappers met behulp van de Kepler ruimtetelescoop voor het eerst een exoplaneet hebben ontdekt die zich in het midden van de zogenaamde bewoonbare zone bevindt rondom zijn moederster. De 'bewoonbare zone' is een term die bij planeetwetenschappers en astronomen vaak gebruikt wordt en is een zone rondom een ster waarin de temperaturen niet te hoog of te laag zijn voor het bestaan van vloeibaar water aan het oppervlak van een exoplaneet. De planeet, genaamd Kepler-22b, is 2,4 keer zo groot als de Aarde en draait éénmaal om de 290 dagen om zijn moederster. De ster waarrond deze opmerkelijke exoplaneet draait, vertoond veel gelijkenissen met onze Zon maar is wel iets koeler en kleiner. Kepler-22b bevindt zich op een afstand van 600 lichtjaar van de Aarde. De afstand van Kepler-22b tot zijn moederster is ongeveer 15% kleiner dan de afstand Aarde-Zon. Ondanks al deze details hebben wetenschappers echter nog niet kunnen achterhalen of Kepler-22b een vaste, gasachtige of vloeibare samenstelling heeft. Naast deze bijzondere ontdekking werd ook bekend gemaakt dat de Amerikaanse Kepler planetenjager maar liefst 2 326 kandidaat-exoplaneten heeft gevonden. Kepler gaat op zoek naar exoplaneten door de lichtintensiteit van meer dan 150 000 sterren in de gaten te houden. Wanneer de hoeveelheid uitgezonden licht van een ster periodiek wijzigt, kan dit wijzen op een planeet die rondom deze ster draait. De meeste van de 2 326 kandidaten zijn Neptunus-achtige planeten. Meer dan 200 van de kandidaat-exoplaneten zijn op vlak van omvang te vergelijken met de Aarde. Tien daarvan zouden zich volgens de wetenschappers in een bewoonbare zone om hun moederster bevinden. De ontdekking van Kepler-22b is voor onderzoekers van zeer groot belang in de zoektocht naar een zogenaamde 'tweelingbroer' van de Aarde.

Astronomen die gebruik maken van ESO’s geavanceerde exoplanetenjager HARPS hebben vandaag een rijke buit van meer dan vijftig nieuwe exoplaneten gepresenteerd. Zestien van deze exoplaneten zijn ‘superaardes’, en één daarvan bevindt zich in de leefbare zone van zijn ster. Door de eigenschappen van alle tot nu toe met HARPS gevonden planeten te onderzoeken, hebben de astronomen ontdekt dat ongeveer vier van de tien sterren die op de zon lijken minstens één planeet hebben die lichter is dan Saturnus. De HARPS-spectrograaf van de 3,6-meter telescoop van de ESO-sterrenwacht op La Silla (Chili) is de meest succesvolle planetenzoeker ter wereld (1). Het HARPS-team, onder leiding van Michel Mayor (Universiteit van Genève, Zwitserland), heeft vandaag de ontdekking gepresenteerd van meer dan vijftig nieuwe exoplaneten, waaronder zestien superaardes (2). Nooit eerder werden zoveel van zulke planeten tegelijkertijd aangekondigd (3). De presentatie van de nieuwe ontdekkingen vindt plaats bij een conferentie over extreme planetenstelsels in Wyoming (VS), waar 350 exoplaneetdeskundigen bijeenkomen.

Astronomen hebben tot op heden heden de 'donkerste' planeet ooit ontdekt. De onderzoekers hebben kunnen achterhalen dat de exoplaneet TrES-2b minder dan één procent van het licht van zijn moederster weerkaatst waardoor deze exoplaneet 'zwarter' is dan welke andere planeet of maan die tot op heden al werd ontdekt. Zwarte acrylverf reflecteert nog meer licht dan TrES-2b. TrES-2b is een Jupiter-achtige exoplaneet die door het Trans-Atlantic Exoplanet Survey (TrES) in 2006 werd ontdekt rondom de ster GSC 03549-02811. Sterrenkundigen van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics en de Princeton University gebruikten vervolgens de Kepler ruimtetelescoop om de exoplaneet verder te bestuderen. De bijzondere planeet bevindt zich op een afstand van ongeveer 750 miljoen lichtjaar van de Aarde en beweegt op zo een kleine afstand van zijn moederster (vijf miljoen kilometer) dat het er extreem heet moet zijn (bijna 1 000 graden). Jupiter, in ons zonnestelsel, is gehuld in heldere ammoniakwolken die meer dan zestig procent van het ontvangen zonlicht weerkaatsen. Aangezien de temperatuur op TrES-2b veel te hoog is voor ammoniakwolken bestaat zijn atmosfeer uit licht-absorberende stoffen zoals natrium- en kaliumdamp en gasvormige titaniumoxide. Toch staan de astronomen nog steeds voor een raadsel aangezien de stoffen in de atmosfeer van TrES-2b niet helemaal kunnen verantwoordelijk zijn voor de extreme zwartheid. Door de hoge temperatuur op de planeet wordt de zwartheid gemaskeerd en vertoont de exoplaneet een zwakke rode gloed die te vergelijken is met smeulende kolen.

De Amerikaanse Kepler ruimtetelescoop heeft de kleinste exoplaneet ooit ontdekt. De planeet kreeg de naam Kepler-10b en is slechts 1,4 maal zo groot als de Aarde. Kepler-10b is meteen ook de eerste rotsachtige exoplaneet die ontdekt werd met behulp van de Kepler ruimtetelescoop. De planeet werd ontdekt aan de hand van een helderheidsafname bij de moederster. De zeer gevoelige lichtmeter aan boord van de ruimtetelescoop kan herderheidsdipjes, die optreden wanneer de exoplaneet vanaf de Aarde gezien voor zijn moederster beweegt, met een zeer grote nauwkeurigheid meten. Wetenschappers kunnen vervolgens de afmetingen van een exoplaneet achterhalen door de grootte van de helderheidsdip te bestuderen. Ook de afstand van de exoplaneet tot zijn moederster kan men achterhalen door de tijd te berekenen die zich tussen twee achtereenvolgende planeetovergangen bevindt. Kepler-10b heeft een omlooptijd van minder dan één dag waardoor deze kleine exoplaneet zich op slechts drie miljoen kilometer van zijn moederster staat (meer dan 20 maal dichter dan Mercurius tot de zon). Door deze korte afstand is de oppervlaktetemperatuur op Kepler-10b zeer hoog waardoor enige vorm van leven dan ook onmogelijk is. De planeet zou volgens onderzoekers 4,6 maal zo zwaar zijn als de Aarde en heeft een gemiddelde dichtheid van 8,8 gram per kubieke meter. De ontdekking van Kepler-10b is het resultaat van acht maanden onderzoek.

Een internationaal team van astronomen is er in geslaagd om de atmosfeer van een zogenaamde 'superaarde' te analyseren. De exoplaneet GJ 1214b werd in 2009 ontdekt door middel van ESO's 3,6 meter telescoop in Chili en werd hierna uitvoerig onderzocht met het FORS-instrument van ESO’s Very Large Telescope (VLT). GJ 1214b is ongeveer 2,6 maal zo groot en ongeveer 6,5 maal zo zwaar als de Aarde en zijn moederster staat op ongeveer 40 lichtjaar van onze planeet. Doordat GJ 1214b slechts 2,6 maal zo groot is als de Aarde behoort deze exoplaneet tot de klasse van de 'superaardes'. De exoplaneet draait op een afstand van slechts twee miljoen kilometer rond zijn moederster die zich in het sterrenbeeld Slangendrager bevindt. De analyses van de onderzochte atmosfeer tonen aan dat de atmosfeer van GJ 1214b ofwel grotendeels uit stoom bestaat of gehuld is dikke bewolking met mist. Astronomen spreken van een mijlpaal in het onderzoek naar exoplaneten aangezien dit de eerste keer is dat men een atmosfeer analyseert van een exoplaneet die slechts enkele malen groter is dan de Aarde.

Minder dan twintig jaar na de ontdekking van de eerste planeet rondom een andere ster hebben wetenschappers al meer dan 500 exoplaneten ontdekt. Volgens de online database Extrasolar Planets Encyclopedia werd de 500ste exoplaneet op vrijdag 19 november ontdekt. Vandaag, 22 november, staat de teller al op 504. Extrasolar Planets Encyclopedia is geen officiële lijst waardoor de kans bestaat dat de lijst niet 100% correct is. Op de lijst met exoplaneten van NASA's PlanetQuest werd vandaag de 500ste planeet toegevoegd. Welke planeet de 500ste exoplaneet nu juist is, is niet echt duidelijk aangezien er wel vaker meerdere planeten tegelijk aan lijsten worden toegevoegd. Wat men wel weet, is dat dat de 500ste exoplaneet deel uitmaakt van een groep van vier planeten die allemaal lichter zijn dan de planeet Jupiter. Hiermee zetten onderzoekers de trend naar de zoektocht naar lichtere exoplaneten verder. Deze trend is niet zo bijzonder aangezien de technologie er steeds beter op wordt en de zoektocht naar kleinere en lichtere planeten rondom andere sterren vaak langer duurt. Van de 500 gekende exoplaneten is Gliese 581g ongetwijfeld de meest bijzondere. Deze planeet bevindt zich twintig lichtjaar van de Aarde en is volgens wetenschappers mogelijk 'bewoonbaar'. Het oppervlak van deze planeet is er warm genoeg om vloeibaar water te kunnen vasthouden en de planeet is driemaal zo zwaar als de Aarde. Gliese 581g is de eerste zogenaamde 'Goldilock' planeet wat aangeeft dat deze planeet zich in een leefbare zone rondom zijn moederster bevindt.

Klik hier voor de Extrasolar Planet Encyclopedia!

Europese sterrenkundigen hebben met behulp van een 2,2 meter telescoop van de ESO-sterrenwacht in Chili een planeet ontdekt die zich rondom een andere ster bevindt in een klein sterrenstelsel dat door ons Melkwegstelsel is opgeslokt. De exoplaneet kreeg de naam 'HIP 13044b' en staat op ongeveer 2 000 lichtjaar van de Aarde in de richting van de zuidelijke sterrenbeeld Fornax (Oven). Deze ontdekking is heel bijzonder aangezien de bijna 500 exoplaneten die de afgelopen vijftien jaar werden ontdekt zich allemaal in ons Melkwegstelsel bevinden. HIP 13044b is de eerste gekende exoplaneet die zich in een extragalactische omgeving bevindt. De planeet zelf heeft een massa van minimaal 1,25 maal die van de planeet Jupiter en draait bijzonder dicht om zijn moederster. De astronomen ontdekten deze unieke exoplaneet door schommelingen van een ster nauwkeurig te observeren met de FEROS-spectrograaf die verbonden is aan ESO's 2,2 meter MPG/ESO telescoop van het La Silla observatorium. Deze kenmerkende schommelingen worden veroorzaakt als een ander object omheen de ster draait. Doordat deze exoplaneet zeer dicht tot zijn moederster staat, staat de planeet zelfs op het punt om te worden opgeslokt door de ster.

Astronomen hebben rondom de ster Gliese 581 twee nieuwe planeten ontdekt waarvan één niet veel groter is dan de Aarde en sterke gelijkenissen vertoond met onze planeet. De exoplaneet met de naam 'Gliese 581g' zou drie- tot viermaal zo zwaar zijn als onze planeet en draait in iets minder dan 37 dagen om zijn moederster. Dit betekent dat de seizoenen op deze planeet maar enkele dagen duren. Opvallend kenmerk aan deze exoplaneet is dat één kant steeds gericht is naar de bijhorende ster en één kant gehuld is in de eeuwige duisternis. De planeet staat op een afstand van twintig miljoen kilometer van de ster Gliese 581 en is twintig lichtjaren verwijderd van de Aarde. Doordat de bijhorende ster een zogenaamde 'rode dwerg' is, is het op Gliese 581g niet extreem warm waardoor wetenschappers er van overtuigd zijn dat deze exoplaneet 'leefbaar' zou kunnen zijn. Deze belangrijke ontdekking komt drie jaar nadat sterrenkundigen een gelijkaardige exoplaneet ontdekten rondom dezelfde ster. De twee ontdekkingen bewijzen dat exoplaneten die gelijkenissen vertonen met onze Aarde geen uitzondering zijn. Volgens Dr. Steven Vogt van de University of California is de kans op leven op de exoplaneet Gliese 581g zeer groot en zouden er wel eens tientallen miljarden van deze zonnestelsels in het heelal kunnen bestaan.