Het High-frequency Active Auroral Research Program, beter bekend onder het acroniem HAARP, is een grootschalig wetenschappelijk onderzoeksprogramma dat is opgezet om fundamentele processen in de ionosfeer van de aarde te bestuderen. De ionosfeer is een elektrisch geladen deel van de atmosfeer dat zich uitstrekt van ongeveer vijftig kilometer boven het aardoppervlak tot ver in de ruimte, waar zij geleidelijk overgaat in de magnetosfeer. In deze laag worden gasmoleculen en atomen geïoniseerd door ultraviolette en röntgenstraling van de zon, waardoor vrije elektronen en ionen ontstaan. Deze geladen deeltjes maken de ionosfeer van cruciaal belang voor radio- en satellietcommunicatie, navigatiesystemen zoals GPS en de interactie tussen de aarde en ruimteweerfenomenen zoals zonnevlammen en geomagnetische stormen.

Kristian Birkeland (1867–1917) was een Noorse natuurkundige, vooral bekend om zijn onderzoek naar het poollicht (Aurora Borealis). Hij ontwikkelde de theorie dat het poollicht wordt veroorzaakt door geladen deeltjes van de zon, die langs de magnetische veldlijnen van de aarde de atmosfeer binnendringen. Deze hypothese werd later bevestigd door satellietmetingen. Birkeland voerde experimenten uit met een Terrella, een gemagnetiseerd model van de aarde, om de vorming van het poollicht te simuleren.

Het noorderlicht, ook wel aurora borealis genoemd, behoort tot de meest indrukwekkende natuurverschijnselen die de mensheid kent. Lang voordat men begreep dat het hier ging om zonnewind en geladen deeltjes die reageren met het aardmagnetisch veld, werd het poollicht gezien als iets bovennatuurlijks, goddelijks of zelfs angstaanjagends. In de koude en vaak donkere gebieden van het hoge noorden, waar het noorderlicht het meest zichtbaar is, speelde het verschijnsel een belangrijke rol in mythologie, folklore en religieuze interpretaties.

We hebben allemaal wel al eens foto's of video's gezien van het prachtige poollicht en zijn 'dansende' structuren. De laatste decennia zijn er dankzij de opkomst van sociale media en de toename van amateurfotografen enkele bijzondere soorten of fenomenen van poollicht ontdekt waar nog steeds niet alles over geweten is. Leer aan de hand van dit artikel alles over onder andere zogeheten 'swirling aurora, 'aurora corona' en 'dune aurora'. 

Poollicht, ook wel 'aurora' of 'noorderlicht' genoemd, is een prachtig lichtverschijnsel dat in de duisternis in de atmosfeer van de Aarde te zien is. Dit fenomeen is vooral in de hoge geografische breedtes te zien (60 en 70 graden noorder- of zuiderbreedte) wat ook betekent dat poollicht het vaakst waargenomen wordt in de winter. Wanneer de Zon echter een periode van hoge activiteit kent, kunnen we ook poollicht in België en Nederland zien.

Wat is een Kp index? Waarom spreken we over B_z en een B_t waarde? Wat is er allemaal nodig om poolllicht te veroorzaken? Je komt het in dit artikel te weten! De tabellen en grafieken die de vele data weergeeft, dienen we nauwlettend in het oog te houden en zeer geduldig af te wachten tot de data gunstig komt te liggen.

Het poollicht, bekend als aurora borealis op het noordelijk halfrond en aurora australis op het zuidelijk halfrond, is een natuurkundig verschijnsel dat ontstaat door de interactie tussen de zon en de aardatmosfeer. Hoewel het voor waarnemers vooral een visueel en esthetisch fenomeen is, vormt het poollicht in werkelijkheid een complexe manifestatie van plasmafysica, atoomfysica en atmosferische chemie. De verschillende kleuren die in het poollicht worden waargenomen zijn directe indicatoren van fysische processen die zich afspelen op grote hoogten boven het aardoppervlak en geven inzicht in zowel de samenstelling van de atmosfeer als de energie van invallende geladen deeltjes uit de ruimte.

Sinds het begin dat er poollicht werd gezien op Aarde zijn er mensen die ook een geluid horen wanneer ze het prachtige fenomeen aanschouwen. Tot op heden weet echter niemand waar deze geluiden vandaan komen. Kan poollicht geluid maken dat aan de grond hoorbaar is? Er is nog steeds geen aanvaardbare theorie dat het geknetter en sissende geluid dat soms wordt gehoord tijdens poollicht verklaard.

Poollicht is een heel mooi atmosferisch spektakel maar het heeft ook gevolgen voor de mensen op aarde, machines en nog veel meer. In dit artikel overlopen we de meest voorkomende gevaren van poollicht en hun invloed op onze planeet.

Eén van de meeste vragen die mensen zich stellen wanneer ze aan poollicht denken is wanneer dit prachtig fenomeen te zien is. In landen die zich bevinden op hoge breedtegraden zoals Zweden is dit in de winter heel vaak te zien maar in België en Nederland is zichtbaar poollicht eerder iets uitzonderlijks maar niet onbestaand. Om poollicht te kunnen zien in onze streken moeten we zeer veel gegevens in de gaten houden.

Naast het prachtige klassieke poollicht kennen we sinds enkele jaren ook enkele bizarre poollichtverschijnselen waarvan nog niet alles is geweten. Eén daarvan is het zogeheten Strong Thermal Emission Velocity Enhancement dat beter gekend is als 'STEVE'. Terwijl klassiek poollicht vaak een ovale vorm aanneemt over een groot deel van de hemel, heeft STEVE een langwerpige, smalle, golvende vorm en is deze minder helder. Deze 'streep' aan de nachtelijke hemel krijgt nu internationale aandacht doordat foto's ervan massaal werden bekeken op Facebook en andere sociale media. 

Poollicht behoort tot één van de mooiste natuurfenomenen die we op aarde kunnen zien. Dit prachtig kleurrijk lichtverschijnsel aan de nachtelijke hemel wordt veroorzaakt door geladen deeltjes afkomstig van de zonnewind waarbij deze deeltjes de atmosfeer indringen via het aardmagnetisch veld naar de polen en daarbij botsen op deeltjes in onze atmosfeer waarbij energie vrijkomt onder de vorm van licht.

Nu onze ster, de zon, terug actiever aan het worden is, bestuderen wetenschappers en sterrenkundigen de zon de klok rond en wordt elke uitbarsting of zonnestorm gedetailleerd in beeld gebracht dankzij verschillende onbemande ruimtetuigen en speciale telescopen. De afzonderlijke zonne-uitbarstingen kunnen, naarmate we dichter bij het zonnemaximum komen, bijzonder krachtig zijn en zelf gevolgen hebben voor de mens op aarde.